Маусым айында Ұлттық қордан валюта сату көлемі 200–300 млн доллар деңгейінде жоспарланып отыр. Бұл мамыр айындағы көрсеткіштен екі есе төмен. Жалпы, 2026 жылы Ұлттық қордан бюджетке берілетін трансферттерді 2,77 трлн теңгеге дейін қысқарту көзделген (2025 жылы – 5,25 трлн теңге).
Алтынды «айна қағидаты» бойынша сатып алу аясында 2026 жылдың екінші тоқсанында 1,1 трлн теңге баламасындағы шетел валютасын сату жоспарланған. Бұл 2025 жылдың төртінші тоқсанындағы деңгейден төмен. Соның ішінде маусым айында сатылатын валюта көлемі 354 млрд теңгені құрайды.
Квазимемлекеттік сектор субъектілерінің валюталық түсімінің 50%-ын міндетті түрде сату талабы сақталады. Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының (БЖЗҚ) портфелі үшін валюта сатып алу жөніндегі шешімдер нарықтағы жағдайға қарай қабылданатын болады.
Осылайша, егер БЖЗҚ портфелі үшін шетел валютасы сатып алынбаса, маусым айында Ұлттық банктің таза валюта сатуы шамамен 1 млрд долларды құрауы мүмкін. Бұл сомаға Ұлттық қор операциялары мен алтын сатып алуды «айна қағидаты» бойынша теңестіру операциялары кіреді.
Жақын перспективада теңге бағамының динамикасына негізгі әсер ететін факторлар:
- Ұлттық банктің валюта сату көлемі;
- бейрезиденттердің мінез-құлқы;
- БЖЗҚ активтерін қалыптастыру операциялары.
Қосымша фактор ретінде шетел валютасының жоғары ұсынысын қамтамасыз етіп отырған қазіргі көздердің тұрақтылығы мен олардың сарқылу қарқыны да маңызды болады.
Сонымен қатар, мұнай бағасы сияқты сыртқы факторлардың әсері негізінен жанама сипатта болады, өйткені мұнай өндіру мен экспортқа қатысты шектеулер сақталып отыр.
Нәтижесінде, маусым айында теңге бағамы біртіндеп әлсіреу үрдісін көрсетуі ықтимал.
Halyk Finance сарапшысы Салтанат Игенбекованың бағалауынша, егер 2026 жылы мұнайдың орташа бағасы бір баррель үшін 85 доллар деңгейінде болса, жыл соңына қарай доллар бағамы 540 теңге шамасында қалыптасуы мүмкін.
Бұған әсер ететін негізгі факторлар:
- инфляциялық қысымның сақталуы;
- мемлекеттік бағалы қағаздар нарығындағы бейрезиденттердің инвестициялық белсенділігінің бәсеңдеуі;
- Ұлттық қордан валюта сатудың өткен жылмен салыстырғанда айтарлықтай қысқаруы.