Елімізде «Кітап оқитын ұлт – Читающая нация» республикалық марафонына тіркелгендер саны 1,4 миллионнан асты. Қатысушылар алты ай ішінде 15 кітап оқып, арнайы тапсырмаларды орындауы тиіс. Байқау қорытындысында үздік он оқырманның әрқайсысына 10 миллион теңгеден сыйақы беріледі, деп хабарлайды Astana TV.
Марафонға мектеп оқушылары, студенттер, педагогтер, мемлекеттік қызметшілер мен отбасылар қатысуда. Жобаның басты мақсаты – кітап оқу мәдениетін дамыту және тұрғындардың әдебиетке деген қызығушылығын арттыру.
Марафонға қатысушылар саны 1,4 миллионнан асты
«Кітап оқитын ұлт» жобасы алғаш рет 2025 жылы Қарағанды және Қостанай облыстарында, сондай-ақ Шымкент қаласында пилоттық режимде іске қосылған. Ол кезде бастамаға 189 мыңнан астам адам қатысқан.
2026 жылдың қыркүйегінде жоба республикалық деңгейге көтеріліп, Қазақстанның барлық 20 өңірін қамтыды.
27 қыркүйекте негізгі кезеңге тіркелу аяқталған кезде қатысушылар саны 1 373 325 адамға жеткен. Олардың 68,8 пайызы кітаптарды қазақ тілінде, 31,2 пайызы орыс тілінде оқуды таңдаған.
20 қазандағы мәлімет бойынша, платформада тіркелгендер саны 1,4 миллионнан асқан. Бұл көрсеткішке байқаудан тыс бағытта қатысуға өтініш берген азаматтар да кіреді.
«Кітап оқитын ұлт – Читающая нация» қоғамдық қорының төрағасы Бақытжан Тұрлыбеков жобаның алғашқы кезеңінде жинақталған тәжірибе оның ауқымын кеңейтуге мүмкіндік бергенін атап өтті.
Біз жобаны іске асырудың негізгі тетіктерін тәжірибе жүзінде сынап, қатысушылардың белсенділігін, ұйымдастыру үдерістерін және цифрлық платформаның жұмысын зерттедік. Жинақталған тәжірибе негізінде жобаның форматы мен іске асыру тетіктерін жетілдірдік, – деді Бақытжан Тұрлыбеков.
Қатысушылардың басым бөлігі мектеп оқушылары
Марафонда ең көп қатысушы тіркелген санат – «Кітап оқитын мектеп». Бұл бағытта 681 704 адам кітап оқып жатыр.
«Кітап оқитын педагог» санатына 224 319 адам, колледж студенттері арасында 156 950, ал университет студенттері арасында 112 988 қатысушы тіркелген.
Сонымен қатар мемлекеттік қызметшілер арасында 86 525 адам, «Кітап оқитын зияткер» санатында 67 614 адам және «Кітап оқитын әулет» бағытында 40 730 қатысушы бар.
Осылайша, бастама әртүрлі жас және әлеуметтік топтарды қамтып отыр.
Қатысушылар алты айда 15 кітап оқуы тиіс
Марафон ережесіне сәйкес, әр қатысушы алты ай ішінде 15 шығарма оқып шығуы қажет. Ол үшін қазақстандық және әлем әдебиетінен 330 кітап ұсынылған. Әр санатқа арналған шығармалар тізімі бөлек жасалған.
Кітапты оқып болғаннан кейін қатысушылар reading-nation.kz платформасында шығарма туралы пікір жазып, мазмұнына қатысты өз көзқарасын білдіреді.
Орындалған тапсырмалар үшін арнайы ұпайлар беріледі. Жиналған балл қатысушының жалпы рейтингтегі орнына әсер етеді.
Кітап оқу кезеңі 2027 жылдың наурызына дейін жалғасады. Одан кейін қатысушылар тестілеуден, іріктеу кезеңдерінен және интеллектуалдық сайыстардан өтеді.
Ақшалай жүлдеге таласпай, тек кітап оқу дағдысын қалыптастырғысы келетіндер үшін Parasat бағыты қарастырылған. Бұл санаттағы қатысушылар да 15 кітап оқып, пікір жазып, қорытынды тестілеуден өтеді. Алайда олар ақшалай сыйақы үшін жарыспайды.
Аталған бағытқа тіркелу 2026 жылдың 30 қазанына дейін жалғасады.
Үздік оқырмандарға 10 миллион теңгеден беріледі
Байқаудың өңірлік кезеңінде жеңімпаздарға ақшалай сыйақы қарастырылған. Бірінші орын иегері 600 мың теңге, екінші орын алған қатысушы 450 мың теңге, ал үшінші орын иегері 300 мың теңге алады.
Өңірлік кезеңнен өткен қатысушылар келесі іріктеуде эссе жазып, оқыған кітаптарын таныстырады және сарапшылардың сұрақтарына жауап береді.
Астанада өтетін республикалық финалға әр өңірден он адамнан, барлығы 200 қатысушы жолдама алады.
Қорытынды кезеңде еліміздің ең үздік он оқырманы анықталып, олардың әрқайсысына 10 миллион теңгеден табысталады. Осылайша, республикалық финалдағы жүлде қоры 100 миллион теңгені құрайды.
Қазақстанда кітап оқу мәдениетін дамытуға басымдық берілуде
2026 жылғы 16 мамырда Президент Қасым-Жомарт Тоқаев «Оқу мәдениетін дамыту және оқитын ұлтты қалыптастыру жөніндегі шаралар туралы» Жарлыққа қол қойған.
Құжат аясында кітапханаларды дамыту, отандық жазушылар мен баспа саласын қолдау, сондай-ақ Ұлттық цифрлық кітапхана платформасын құру көзделген.
Сонымен бірге Үкіметке 2026 жылдың соңына дейін 2027–2031 жылдарға арналған «Оқитын ұлт» тұжырымдамасын бекіту міндеті жүктелген.
Республикалық марафонның қорытындысы 2027 жылдың көктемінде белгілі болады. Сол кезде қатысушылардың қаншасы белгіленген талаптарды толық орындағаны анықталады.
Марафонға тіркелгендердің көптігі мен қазақ тіліндегі кітаптарға сұраныс жобаның ауқымын көрсетеді. Дегенмен бастаманың ұзақмерзімді нәтижесі қатысушылардың байқаудан кейін де кітап оқу дағдысын қаншалықты сақтайтынына байланысты болмақ.