Қазақстан мектептерді интернетпен қамтамасыз ету көрсеткіші бойынша әлемдік рейтингте бірінші орынға шықты. Алайда бұл жоғары нәтиженің артында күтпеген айырмашылық бар. Цифрлық дамудың кейбір басқа көрсеткіштері бойынша еліміз алғашқы жүздікке де кірмейді, деп хабарлайды Astana TV.
Бұл туралы әлемнің 127 экономикасын қамтыған 2025 жылғы Network Readiness Index (NRI) халықаралық желілік дайындық рейтингінің деректері көрсетіп отыр.
Әлемде бірінші орын, ал жалпы рейтингте 65-орын
Қазақстан Internet access in schools («Мектептердегі интернетке қолжетімділік») көрсеткіші бойынша ең жоғары 100 балл жинап, халықаралық рейтингте бірінші орынға ие болды.
Бұл еліміздің цифрлық даму саласындағы ең жоғары нәтижелерінің бірі.
Алайда статистикада назар аударатын тағы бір маңызды жайт бар.
Network Readiness Index рейтингінің жалпы есебінде Қазақстан 49,06 балл жинап, 65-орынға тұрақтады. «Технологиялар» бағыты бойынша еліміз 81-орында, ал перспективалы технологияларды енгізу көрсеткіші бойынша 91-орында тұр.
Білім беру саласындағы айырмашылық одан да айқын байқалады. Білім беру жүйесіндегі цифрлық дағдылар көрсеткіші бойынша Қазақстан 107-орынға жайғасты.
Осылайша, ерекше жағдай қалыптасып отыр. Мектептерді интернетпен қамтамасыз ету жағынан Қазақстан әлемде көш бастап тұрса, білім беру жүйесінде цифрлық дағдыларды дамыту бойынша айтарлықтай артта қалып келеді.
Сонымен қатар халықаралық рейтингтегі интернетке қосылу көрсеткіші барлық мектепте интернет жылдамдығы бірдей жоғары немесе әрбір білім беру ұйымы заманауи цифрлық жабдықтармен толық қамтамасыз етілген дегенді білдірмейді. Бұл сипаттамаларды бөлек бағалау қажет.
Қазақстан мемлекеттік онлайн қызметтер бойынша әлемдік ондыққа енді
Электрондық үкімет саласында халықаралық зерттеулер мүлде басқа нәтижені көрсетіп отыр.
БҰҰ-ның 2024 жылғы рейтингіне сәйкес, Қазақстан электрондық үкіметтің даму индексі (EGDI) бойынша 193 мемлекеттің арасында 24-орынға ие болды.
Екі жыл ішінде республика төрт сатыға жоғарылады. 2022 жылы еліміз 28-орында болған.
Ал онлайн қызметтер индексі (OSI) бойынша Қазақстан әлемде 10-орынға көтерілді.
Бұл көрсеткіш мемлекеттің азаматтарға интернет арқылы қызмет көрсету мүмкіндіктерін, электрондық сервистердің қолжетімділігін және онлайн өзара іс-қимылдың толықтығын бағалайды.
2025 жылғы NRI рейтингінде де Қазақстан мемлекеттік онлайн қызметтер көрсеткіші бойынша 10-орынға ие болды.
Азаматтар үшін бұл бағыттың практикалық маңызы зор. Цифрлық мемлекеттік сервистер түрлі әкімшілік мәселелерді мекемелерге бармай-ақ, қашықтан шешуге мүмкіндік береді.
Банк технологиялары Қазақстанды 11-орынға шығарды
Қаржы секторы да Қазақстандағы цифрландырудың қарқынды дамыған бағыттарының біріне айналды.
2025 жылғы Network Readiness Index рейтингінде қаржылық шоттарға онлайн қолжетімділік көрсеткіші бойынша Қазақстан 11-орынға ие болды.
Цифрлық банк қызметтерінің дамуына мысал ретінде қаржылық және күнделікті қызметтерді біріктіретін жеке экожүйесін қалыптастырған Halyk Bank-ті атауға болады.
Банк Digital Qazaqstan стратегиясы аясында экономиканы цифрлық трансформациялауға қатысушылардың бірі ретінде де аталады.
Қаржылық шоттарға онлайн қолжетімділік бойынша жоғары орын Қазақстандағы банк инфрақұрылымының цифрлық экономиканың ең дамыған құрамдас бөліктерінің біріне айналғанын көрсетеді.
Сонымен қатар NRI жалпы рейтингі қаржылық сервистердегі жетістіктер барлық технологиялық бағытта бірдей жоғары нәтижеге ұласпағанын аңғартады.
2 мыңнан астам IT-компания және миллиард долларлық экспорт
Қазақстандағы цифрландыру мемлекеттік қызметтер мен банк қосымшаларының аясынан біртіндеп шығып келеді.
Astana Hub экожүйесінде 2 мыңнан астам компания жұмыс істейді. Келтірілген салалық деректерге сәйкес, қатысушы компаниялардың жиынтық табысы 20%-ға өсіп, 800 млн долларға жеткен.
Қазақстанның IT-қызметтер экспорты 1 млрд доллардан асты.
Бұл нәтиженің экономика үшін маңызы ерекше. Қазақстандық технологиялық компаниялар табысты тек ішкі нарықтан ғана емес, шетелдік тапсырыс берушілерден де таба бастады.
Алайда NRI рейтингінде IT-қызметтер экспорты көрсеткіші бойынша Қазақстан небәрі 87-орында тұр. Халықаралық индекс бағалаудың өзіндік әдістемесін қолданады. Сондықтан экспорттың нақты көлемі мен рейтингтегі орынды тікелей салыстыруға болмайды.
3,2 мыңнан астам 5G станциясы және спутниктік интернет
Қазақстан телекоммуникациялық инфрақұрылымды да қатар дамытып келеді.
Келтірілген деректерге сәйкес, еліміздегі 3,1 мыңға жуық ауыл 4G мобильді байланысымен қамтылған.
5G базалық станцияларының саны 3,2 мыңнан асты. Оның шамамен 1,3 мыңы 2025 жылы пайдалануға берілген.
Сол жылы Қазақстан макроөңірде Starlink және OneWeb спутниктік сервистерін ресми түрде іске қосқан алғашқы ел атанды.
Өңірлер үшін мобильді және спутниктік байланысты дамыту айрықша маңызды. Өйткені цифрлық қызметтердің қолжетімділігі қосымшалар мен мемлекеттік платформалардың болуына ғана емес, интернет желісіне қосылу мүмкіндігіне де байланысты.
Мемлекеттік деңгейде бұл бағытты дамытуға Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі жауап береді.
Неліктен мектептердегі интернет бойынша бірінші орын цифрлық көшбасшылықты білдірмейді?
Network Readiness Index нәтижелері Қазақстанның цифрлық экономикасы әркелкі дамып жатқанын көрсетеді.
Еліміз мектептерді интернетпен қамтамасыз ету, мемлекеттік онлайн қызметтер және банк шоттарына қолжетімділік бойынша жоғары көрсеткіштерге қол жеткізді. Алайда халықаралық бағалауда айтарлықтай төмен нәтиже көрсеткен бағыттар да бар.
Мәселен, бағдарламалық қамтамасыз етуге жұмсалатын шығындар бойынша Қазақстан 125-орында, ақпараттық-коммуникациялық технологияларды реттеу ортасы бойынша да 125-орында, ал білім беру жүйесіндегі цифрлық дағдылар көрсеткіші бойынша 107-орында тұр.
Бұл көрсеткіштер еліміздің жетістіктерін жоққа шығармайды. Керісінше, олардың нақты ауқымын асыра бағаламай, объективті түсінуге мүмкіндік береді.
Қазақстанда цифрлық қызметтердің дамыған инфрақұрылымы қалыптасып үлгерді. Ендігі басты мәселе осы мүмкіндіктердің білікті мамандар даярлауға, жаңа технологияларды енгізуге және бизнесті дамытуға қаншалықты тиімді пайдаланылып жатқанында.
Қорытынды: Қазақстан цифрлық инфрақұрылым мен онлайн қызметтер бойынша айтарлықтай жетістікке жетті. Алайда толыққанды цифрлық көшбасшыға айналу үшін интернетке қолжетімділікті арттырумен қатар, халықтың цифрлық сауаттылығын, технологиялық құзыреттерін және инновациялық әлеуетін дамыту қажет.
