Мемлекеттік орман қорында 1,6 миллиардтан астам түп ағаш отырғызылды, Арал теңізінің құрғаған түбінде 1,1 миллион гектар жерді ормандандыру жұмыстары жүргізілді. Сондай-ақ соңғы бірнеше онжылдықта алғаш рет табиғи ортаға аналық жолбарыс жіберілді, деп хабарлайды Astana TV.
Сонымен бірге елімізде экологиялық бақылау жүйесі жаңғыртылып, цифрлық технологияларды қолдану аясы кеңейді және қалдықтарды қайта өңдеу жұмыстары қарқын алды. Ауқымды шаралардың басым бөлігі «Таза Қазақстан» жалпыұлттық бастамасы шеңберінде жүзеге асырылып жатыр.
Орманды қалпына келтіру мен жасыл желек аумағын арттыру экологиялық саясаттың басты бағыттарының біріне айналды.
Есепті кезеңде мемлекеттік орман қорының 1,074 млн гектар аумағына 1 млрд 648,4 млн түп ағаш отырғызылды.
Еліміздегі орман қорының алқабы 850 мың гектарға ұлғайып, Қазақстанның ормандылық деңгейі 5,15%-ға жетті.
2021–2025 жылдар аралығында елді мекендерде 18,1 млн түп ағаш отырғызылды. Осылайша,Мемлекет басшысының 15 млн ағаш отырғызу туралы тапсырмасы жоспарланғаннан асыра орындалды.
Арал өңірінің экологиялық жағдайын сауықтыруға ерекше көңіл бөлінуде. Арал теңізінің құрғаған түбінде 1,1 млн гектар алқапта орман-мелиоративтік жұмыстар жүргізілді.
Сексеуіл мен құрғақшылыққа шыдамды басқа да өсімдіктерді отырғызу топырақты бекітуге және суы тартылған аумақтардан шаңның таралуын азайтуға бағытталған.
Жеті жыл ішінде табиғатты қорғау ұйымдарының материалдық-техникалық базасы айтарлықтай жаңартылды. Олардың жабдықталу деңгейі 58%-дан 92%-ға дейін өсті.
Ормандарды қорғау үшін 2 204 өртке қарсы және патрульдік техника сатып алынды. Оның ішінде 463 өрт сөндіру машинасы, 540 шағын орман өрт сөндіру кешені, 866 трактор мен 335 патрульдік және жүк автокөлігі бар.
Ормандарды авиациялық қорғау аумағы 782 мың гектарға ұлғайып, 9,651 млн гектарға жетті.
Бұдан бөлек, 3 млн гектардан астам алқапта орман өрттерін ерте анықтау жүйесі енгізілді.
Сала қызметкерлерінің еңбекақы жағдайы да өзгерді. Орман және табиғатты қорғау ұйымдары қызметкерлерінің орташа жалақысы екі еседен астам өсіп, 2019 жылғы 120 мың теңгеден 2026 жылы 250 мың теңгеге дейін артты.
Сонымен қатар Қазақстан өндіріс орындарының қоршаған ортаны ластауын бақылауды күшейтіп келеді.
90 ірі кәсіпорында шығарындылар туралы ақпаратты нақты уақыт режимінде беретін автоматтандырылған мониторинг жүйелері орнатылды.
Уәкілетті мәліметтерге сәйкес, 50 ірі кәсіпорындағы ластаушы заттар шығарындыларының көлемі 148 мың тоннаға немесе 7,2%-ға азайды.
Өндірістерді жаңғырту үшін ең үздік қолжетімді технологияларды қолдануды көздейтін 36 кешенді экологиялық рұқсат берілді.
Осындай технологиялар бойынша 23 салалық анықтамалық және оларға қатысты қорытындылар бекітілді.
Елімізде Қоршаған орта мен табиғи ресурстардың жай-күйі туралы ұлттық мәліметтер банкі де енгізілді.
Кәсіпорындардың қоршаған ортаға тигізер әсерін бағалауға және экологиялық есептеулер жүргізуге арналған «Сфера-Контроль» цифрлық жүйесі дамып келеді.
Жасанды интеллект негізіндегі EcoAgent жүйесі тағы бір тиімді құралға айналмақ. Бұл жүйе экологиялық ақпаратты талдауға, ықтимал тәуекелдерді анықтауға және сараптамалық деректерді дайындауға арналған.
Қалдықтармен жұмыс істеу саласында да айтарлықтай оң өзгерістер бар.
Қатты тұрмыстық қалдықтарды сұрыптау және қайта өңдеу үлесі 30,6%-ға дейін артты.
Осы саладағы жобаларды қолдауға 185 млрд теңге жеңілдетілген қаржыландыру қарастырылған.
Бұдан бөлек, Астана, Алматы және Шымкент қалаларында қалдықтарды энергетикалық кәдеге жарату объектілерін салу бойынша үш инвестициялық келісімге қол қойылды. Осы жобалардың жалпы құны 293,3 млрд теңгені құрайды.
Заңсыз қоқыс орындарын анықтау үшін ғарыштық мониторинг жиі қолданыла бастады. Цифрлық бақылаумен қамтылған елді мекендер саны 16-дан 46-ға дейін көбейді.
Ғарыштан бақылау арқылы 2 637 заңсыз қоқыс орны анықталып, оның 2 192-сі, яғни 83%-ы жойылды.
«Таза Қазақстан» жалпыұлттық экологиялық бастамасы ел тұрғындарын тазалық, көркейту және көгалдандыру идеясы төңірегінде біріктіруді жалғастыруда.
2026 жылдың басынан бері 753 экологиялық шара ұйымдастырылып, оған 6,9 млн адам, оның ішінде 985 мың ерікті қатысты.
Акциялар аясында 1,1 млн гектар аумақ тазартылып, 844 мың тонна қалдық жиналды әрі шығарылды.Сондай-ақ 1,3 миллионнан астам ағаш отырғызылды.
19 қыркүйекте өткен Дүниежүзілік тазалық күні ерекше ауқымды шараға айналды.
Бұл экологиялық акцияға 513 мыңнан астам адам қосылды. Қатысушылар 6 мың гектарға жуық аумақты тазартып, 12 мың тоннадан астам қоқыс шығарды және 38 мыңнан астам ағаш пен бұта отырғызды.
Білім беру мекемелерінде де экологиялық тәрбиеге баса мән берілуде. «Жасыл балабақша» жобасы шеңберінде экологиялық бағыттағы 295 мектепке дейінгі ұйым құрылып, мектептерде 158 мыңнан астам тақырыптық сынып сағаттары өткізілді.
Халықпен кері байланыс орнату үшін Telegram-да TazaQazBot чат-боты жұмыс істейді. Ол арқылы қазақстандықтар экологиялық проблемалар мен абаттандыру мәселелері жөнінде хабарлай алады.
Пайдаланушылар геолокациясы бар фотосуреттерді жіберіп, өтінімнің орындалу барысын бақылайды және атқарылған жұмыстар туралы фотоесеп алады.
Іске қосылған сәттен бастап сервис арқылы 60 827 өтініш түсіп, оның 56 291-і орындалды.
Тұрғындар көбіне аумақтарды тазалау, көшелерді көркейту, тұрмыстық қоқысты шығару және жолдарды жөндеу мәселелері бойынша жүгінген. Оның ішінде ең көп түскен сұраныс — аумақтарды тазалау (21 337 өтінім).
Бұл цифрлық сервистің дамуы азаматтарға экологиялық және коммуналдық проблемаларды жоюға тікелей қатысуға мүмкіндік береді.
Жолбарыстарды тарихи мекеніне қайтару — ең маңызды табиғатты қорғау жобаларының бірі болды.
Бағдарлама 2018 жылы Алматы облысында құрылған «Іле-Балқаш» мемлекеттік табиғи резерватының аумағында жүзеге асырылуда. Резерваттың ауданы 450 мың гектардан асады.
Аумақты дайындау үшін мамандар тоғай ормандары мен жануарлардың азықтық базасын қалпына келтіріп жатыр. Резерватқа тоғай бұғылары мен құландар әкелініп, арнайы вольерлер мен автоматты суаттар орнатылды.
2024 жылғы қыркүйекте Нидерландыдан екі амур жолбарысы жеткізілді.
2026 жылғы 8 мамырда Ресейден тағы төрт жолбарыс келді. Олардың арасында екі ересек жануар мен екі шөшік бар. Жыртқыштарға Амур, Үміт, Тұран және Уссури деген есімдер берілді.
2026 жылғы 31 шілде — тарихи оқиға орын алған күн болды: «Іле-Балқаш» резерватында 70 жылдан астам уақыттан кейін алғаш рет Үміт есімді аналық жолбарыс табиғи ортаға жіберілді. Мамандар оның қозғалысын бақылау үшін мойнына қарғыбау-спутник орнатты.
Жолбарыстарды табиғи ортаға әрі қарай жіберу аумақтың дайындығы мен жануарлардың бейімделу нәтижелерін ескере отырып, кезең-кезеңімен жүзеге асады.
Биоалуантүрлілікті қалпына келтіруге бағытталған тағы бір бағдарлама 1960-шы жылдардың соңында табиғи ортадан жойылып кеткен Пржевальский жылқысын Қазақстанға қайтарумен байланысты.
Жоба еуропалық зоопарктермен және табиғатты қорғау ұйымдарымен ынтымақтастықта жүзеге асырылуда.
2024 жылы Қазақстанға жеті жануардан тұратын алғашқы топ жеткізілді. 2025 жылы тағы жеті жылқы, ал 2026 жылы сегіз жылқы әкелінді.
2025 жылғы 4 маусымда алты жылқы алғаш рет табиғи ортаға жіберілді. Келесі бес жануардан тұратын топ 2026 жылғы 25 мамырда еркіндікке қойылды.
Елімізде осы жануарлардан алғашқы төлдің алынуы айрықша оқиға болды. 2026 жылғы 22 және 30 тамызда Пржевальский жылқысының екі құлыны туды.
Ұсынылған деректерге қарағанда, үйірдегі жануарлар саны 22-ге жетті, оның ішінде елімізде туған екі құлын бар.
Болашақта, 2029 жылға дейін тұрақты популяцияны қалыптастыру үшін 40 бас Пржевальский жылқысын әкелу жоспарланған.
Жеті жыл ішінде елімізде қоршаған ортаны қорғау саласында жаңа нормативтік база қалыптасты.
«Өсімдіктер дүниесі туралы» және «Жануарларға жауапкершілікпен қарау туралы» заңдар, сондай-ақ қазақы ит тұқымдарын сақтауға бағытталған заңнамалық өзгерістер қабылданды.
«Таза Қазақстан» экологиялық мәдениетті дамыту тұжырымдамасы, 2060 жылға дейінгі Көміртек бейтараптығына қол жеткізу стратегиясы және 2025–2035 жылдарға арналған Биоалуантүрлілікті сақтау тұжырымдамасы бекітілді.
2025 жылы Каспий теңізінің қазақстандық секторының жай-күйін зерттеп, экологиялық мониторинг жүргізетін Қазақ Каспий ғылыми-зерттеу институты жұмысын бастады.
Бірыңғай экологиялық портал мен Tabigat.gov.kz табиғи ресурстардың интерактивті картасы дамып келеді.
Атқарылған жеті жылдық жұмыстың нәтижесі Қазақстанның экологиялық саясаты бір мезетте бірнеше бағытты — орманды қалпына келтіруден бастап, өнеркәсіпті бақылауға, цифрландыруға және жойылып кеткен түрлерді қайтаруға дейін қамтитынын көрсетті. Ендігі маңызды көрсеткіш — қол жеткізілген нәтижелердің орнықтылығы: отырғызылған ормандарды сақтау, кәсіпорындарды жаңғыртудың тиімділігі және қалпына келтірілген жануарлар популяциясының табиғи ортада өздігінен өмір сүру қабілеті болмақ.
